Dworzec kolejowy w Rydułtowach – historia miejsca i ludzi
Historia kolei w Rydułtowach jest nierozerwalnie związana z kopalnią “Charlotte”. Przyczyny należy szukać w chęci zbycia węgla do krajów austriackich. 1 stycznia 1855 roku uruchomiono kolej jako część połączenia Katowice – Racibórz – Chałupki – Bohumín, należącego do Kolei Wilhelma (Wilhelmsbahn), która była częścią pruskiego systemu kolejowego.
Choć pierwotnie planowano budowę w Czernicy, ostatecznie ulokowano go w Rydułtowach – co było decyzją korzystną dla rozwoju miasta. Budowa kolei wraz z tunelem do niej przyległym umożliwiała zatrudnienie około 1000 osób, które po zakończeniu prac zmuszona była szukać innej pracy.
Stacja kolejowa w Rydułtowach została zlokalizowana przy dzisiejszej ul. Ofiar Terroru (dawniej Dworcowa), gdzie powstał również pierwszy murowany budynek dworca – o typowej dla II połowy XIX wieku architekturze kolejowej: cegła, portale łukowe, stolarka drewniana.
Zapraszamy do odwiedzenia strony:
https://rydultowy.pl/strona-5202-wirtualny_spacer.html
https://rydultowy.pl/strona-5772-centrum_przesiadkowe.html
______________
Zasadnicza Szkoła Górnicza w Rydułtowach
Po II wojnie światowej, w 1945 roku, przy Kopalni Rydułtowy powstała Szkoła Dokształcająca Zawodowa Przemysłu Węglowego. Jej zadaniem było kształcenie młodych robotników w zawodach górniczych i przygotowanie ich do pracy w kopalni.
Do szkoły przyjmowano młodzież po ukończeniu klas szkoły podstawowej z Rydułtów, Pszowa i okolic. Początkowo brakowało programów i planów nauczania – nauczyciele sami układali zajęcia, kładąc nacisk na język polski, historię oraz przedmioty zawodowe.
Szkoła miała charakter trzyletni i przygotowywała wykwalifikowanych górników, łącząc naukę ogólną z praktycznym kształceniem zawodowym.
Pierwsi uczniowie zdawali egzaminy już w 1949 roku – spośród 46 osób ukończyło naukę 42, a czterech podjęło pracę w kopalni. Szkołę wspierał Wydział Szkolenia Zawodowego w Rybniku, który czuwał nad jej rozwojem. We wrześniu 1949 r. zorganizowano internat, w którym mieszkała młodzież nie tylko z Rydułtów, ale też z Pszowa i Rybnika. Przy internacie działała biblioteka z ponad 1800 tomami. Mimo skromnych warunków lokalowych szkoła szybko się rozwijała i w roku szkolnym 1949/50 funkcjonowała pod nazwą: „Szkoła Przemysłu Górniczego Rybnickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego w Rydułtowach”.
W roku szkolnym 1957/58 trwała budowa nowego gmachu, lecz nauka – zarówno teoretyczna, jak i praktyczna – odbywała się wciąż w dotychczasowych warunkach, na terenie Kopalni Rydułtowy, szyb Leon III. Placówka funkcjonowała pod nazwą: Zasadnicza Szkoła Górnicza Ministerstwa Górnictwa i Energetyki w Rydułtowach. Była to szkoła trzyletnia, specjalizująca się w kształceniu górników węgla kamiennego. Dyrektorem był Jan Piechula, a wspierało go grono oddanych pedagogów i wychowawców internatu, których cechowała ogromna ofiarność i zaangażowanie w pracę z młodzieżą.
Likwidacja szkoły nastąpiła w 1993 roku.
Zapraszamy do odwiedzenia strony:
https://www.zsprydultowy.pl/NEW/
______________
Sztolnia ćwiczebna
W rejonie szybu “Leon III” w drugiej połowie lat 50. rozpoczęto budowę sztolni ćwiczebnej. Usytuowana była w skarpie i przykryta ziemią. Zajęcia rozpoczęto w roku szkolnym 1957/1958.
Przylegała do niej przybudówka mieszcząca korytarz, z którego z lewej prowadziło wejście do sztolni, z prawej były drzwi do pokoju nauczycielskiego, a na wprost wchodziło się do sali lekcyjnej z ławkami. W sztolni znajdowały się maszyny górnicze, między innymi przekładnie i pompy, które uczniowie rozbierali i składali.
Sztolnia była czynna do likwidacji szkoły, ale przetrwała jak obiekt do obecnych czasów.
Zapraszamy do odwiedzenia strony:
https://rydultowy.pl/strona-5771-strzelnica_sportowa.html
______________
Tunel kolejowy w Rydułtowach – historia podziemnego giganta
Zbudowany w 1857 roku jako część linii kolejowej Katowice - Racibórz. Tunel ten byl wówczas najdłuższym w Królestwie Pruskim i jednym z pierwszych tego typu obiektów inżynieryjnych na ziemiach dzisiejszej Polski. Liczył pierwotnie 727 metrów długości i został wykuty pod wzgórzem, znanym dziś jako hałda „Szarlota”.
W czasie II wojny światowej dwukrotnie niszczony i odbudowywany - przez polskich saperów w 1939 roku i przez wycofujących się Niemców w 1945 roku – ostatecznie przywrócony do użytku w roku 1947. Od ponad 160 lat tunel
służy zarówno transportowi towarowemu, jak i pasażerskiemu, będąc ważnym elementem rozwoju Rydułtów i całego regionu. Dziś pozostaje świadkiem historii i przykładem XIX-wiecznej myśli inżynierskiej.
Zapraszamy do odwiedzenia strony:
https://rydultowy.pl/strona-4230-tunel_kolejowy.html
1 września 1939 roku
Tunel w Rydułtowach na przedwojennej mapie Polski miał ogromne znaczenie strategiczne w planach Naczelnego Dowództwa na wypadek wojny z Niemcami. Armia „Kraków” miała bronić przemysłowych rejonów Górnego Sląska. Tunel w Rydułtowach, wraz z dwoma mostami w Bukowie i Olzie stanowiły forpocztę polskich sił Dowództwo OW „Ignacy” oddelegowało z rejonu Pszczyny odział wartowniczy pod dowództwem porucznika Tadeusza Kupfera z 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej do ochrony tunelu. 727 metrowy tunel został podminowany przez grupę saperów pod dowództwem kapitana Wiśniewskiego z 3 Batalionu Saperów Zmotoryzowanych - założono w nim 3200 kg trotylu w 24 komorach. Po zaminowaniu tunel był bardzo starannie pilnowany. 1 września 1939 roku o godzinie 4:00 nad ranem porucznik Tadeusz Kupfer otrzymał telefoniczną wiadomość, że Niemcy przekroczyli granicę w okolicach Suminy oraz że w stronę tunelu kieruje się drezyna a za nią niemiecki pociąg pancerny. Tę informację natychmiast przekazał telefonicznie oficerowi dyżurnemu pułkownikowi Hońcowi z dowództwa OW „Ignacy” znajdującym się w Zamku Pszczyńskim. Pułkownik Jan Honc rozkazał natychmiast wysadzenie tunelu. Porucznik Kupfer do wykonania rozkazu wysłał dowódcę saperów, podporucznika Stanisława Czubasiewicza, który wraz z żołnierzami wykonał powierzone zadanie - tunel został wysadzony. W ten sposób rozpoczęła się II wojna światowa. Niemiecki pociąg pancerny zastał tunel zawalony.
Wysadzenie tunelu kolejowego w Rydułtowach było pierwszą zaporą wobec niemieckiej agresji militarnej.
Tekst Tomasz Muskus
______________
Urząd Pocztowy
Początki działalności pocztowej w Rydułtowach sięgają końca XIX wieku, gdy wzrost liczby ludności i rozwój przemysłu (zwłaszcza górnictwa) wymusiły powstanie zorganizowanej komunikacji listowej i urzędowej. W 1848 roku założono Urząd Pocztowy w małym budynku przy dawnej ulicy Dworcowej, którego właścicielem była Kopalnia “Charlotte”. W 1902 roku urząd przeniesiono do nowego budynku (obecnie ulica Ofiar Terroru). Jej naczelnikiem został asystent Kynast. Obiekt wzniesiono z czerwonej cegły w stylu charakterystycznym dla niemieckich instytucji administracyjnych początku XX wieku. Poza pomieszczeniami usługowymi znajdowały się w nim również mieszkania służbowe dla pracowników, co było wówczas standardem. Budynek, mimo że zmodernizowany, zachował wiele cech pierwotnego założenia architektonicznego – jest dziś uważany za element lokalnego dziedzictwa kulturowego.
Poczta w Rydułtowach należała do systemu Kaiserliche Reichspost (Cesarska Poczta Niemiecka), a po 1922 roku – już po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski – została przejęta przez Pocztę Polską.
W okresie międzywojennym urząd pocztowy pełnił funkcję nie tylko komunikacyjną, ale i finansową – można tu było m.in. opłacić podatki, dokonać przelewów czy załatwić sprawy telegraficzne. Urząd Pocztowy wypłacał też renty cywilne - wypadkowe i inwalidzkie.
W czasie II wojny światowej urząd został podporządkowany Deutsche Reichspost, a niemieckojęzyczna obsługa była obowiązkowa. Po wojnie urząd wznowił działalność w ramach struktur Poczty Polskiej, kontynuując tradycję lokalnej służby publicznej.
W czasach PRL-u poczta pozostawała jednym z kluczowych punktów usługowych w mieście. Prócz doręczania przesyłek, pełniła także rolę punktu łączności telegraficznej i telefonicznej (telefony zamawiano z budki przy okienku). W latach 70. i 80. liczba pracowników oraz zakres usług znacznie wzrosły.
Autorka tekstu: Patrycja Tomiczek
